Cách chữa bệnh thoái hóa đốt sống ở người nhiều tuổi

Thoái hóa cột sống (THCS) là một bệnh rất phổ quát, gặp cả ở nam và phụ nữ, nhưng khác thường hay gặp ở những cá nhân lớn tuổi. Là tổn thương mãn tính dạng thoái hóa của các thân đốt sống và đĩa đệm nằm giữa các đốt sống cùng các dây chằng cột sống. Nếu để lâu không được lưu tâm chữa trị có thể để lại các biến chứng đáng tiếc như đau, yếu, tê bì tứ chi, teo cơ, đi lại hóc búa hoặc liệt các chi không cử động được.

benh-thoai-hoa-cot-song

     Đoạn cột sống hay bị thoái hóa nhất là cột sống cổ và cột sống dây lưng – là những vùng linh hoạt nhất của cột sống, nhưng hay phải chịu tải trọng và phải vận động nhiều nhất. Đĩa đệm nằm giữa hai thân đốt sống bị thương tổn trước tiên. Từ độ tuổi ngoài 30, đĩa đệm bắt đầu bị thoái hóa, nhân nhày sẽ bị mất nước, vòng sợi xung quanh nhân nhày bị rách, đĩa đệm bị thoát vị, xẹp xuống, có thể thoát vị ra phía sau thân đốt sống, gây đè nén tâm thần, gây đau và ảnh hưởng nghiêm trọng đến đi lại cũng như sinh hoạt hàng ngày của người bệnh. Mâm đốt sống bị xơ, rìa mâm sống mọc ra các gai cột sống. Cơ cạnh cột sống cũng bị co cứng, dây chằng cạnh cột sống cũng bị co kéo quá nhiều, làm cho cột sống bị biến dạng, thường bị vẹo về một phía.
Lý do chính của vôi hóa cột sống
nguyên cớ chính THCS là do tuổi tác; vả lại còn do chấn thương như sau ngã, tai nạn và do nghề phải sử dụng nhiều cột sống như mang vác, bưng bê, nhấc xách các đồ vật; do thiếu dinh dưỡng hoặc một số bệnh cột sống mắc phải như viêm đốt sống đĩa đệm, đau tâm thần tọa, quái đản cột sống… Thêm nữa, những cá nhân bị thừa cân, đái tháo đường, suy giáp, cường cận giáp, gút cũng dễ mắc THCS sớm. Một số nhân tố khiến quá trình thoái hóa khớp xảy ra nhanh hơn là di truyền (bố mẹ có người bị thoái hóa khớp); dinh dưỡng (ăn uống không chất dinh dưỡng để xây dựng khung xương khớp hoàn chỉnh); cần lao vất vả từ bé, mang vác vật nặng, tập các loại thể thao nặng làm tăng trọng tải lên khớp và là nguyên nhân gây ra khớp bị thoái hóa sớm; thiếu vận động kéo dài như đứng quá lâu, ngồi nhiều không kể xiết hoặc luôn phải làm việc ở một phong độ gò bó cũng là nguyên tố nguy cơ gây THCS.
     Đối với vôi hóa xương đốt sống lưng dưới, có 3 thể lâm sàng lệ thuộc vào mức độ thương tổn của đĩa đệm:
Thể thứ nhất là đau ê ẩm vùng lưng cấp tính. Đau xuất hiện sau một động tác mạnh, đột ngột và trái phong thái. Người bệnh có tác phong chống đau như lòm khòm, trệch cột sống. Đau có thể khỏi dần sau 1 – 2 tuần.
Thể thứ hai là đau thắt lưng mạn tính , thường đau âm ỉ vùng dây lưng, hay bị tái phát do đĩa xương sống thoái hóa nhiều, sức đàn hồi của đĩa đệm kém, giảm năng lực chịu lực, có phần nhô ra phía sau kích thích các nhánh tâm thần.
Thể thứ ba là đau thắt lưng kết hợp với đau tâm thần tọa một hay hai bên. Bệnh nhân đau cột sống dây lưng, lan xuống mông, mặt sau ngoài đùi, khoeo, cẳng chân, có thể lan xuống tận gót chân hay các ngón chân. Nếu bị thoái hóa cột sống cổ thì đau đốn ở vùng cổ gáy. Đau có thể lan lên phía sau đầu hay thậm chí đau phía hốc mắt (bệnh nhân có thể thấy nuốt khó, thường được hay chẩn đoán nhầm là loạn cảm họng). Khi có dấu hiệu chèn ép rễ tâm thần cánh tay thì thấy đau đốt sống cổ lan xuống vai, tay. Nếu để lâu không được chú ý chữa trị có thể để lại các biến chứng đáng tiếc như đau, yếu, tê buốt, teo cơ tay, do tổn thương các rễ tâm thần cổ chi phối cánh tay. Một vài người bệnh có thể bị liệt khi bị chèn ép tủy cổ. Cảm giác khó chịu khiến người bệnh mất ăn mất ngủ, gầy sút và có tâm lý buồn chán, ảnh hưởng lớn đến cuộc sống và công việc.

 Cần làm gì khi bị THCS?
Khi đau thắt lưng cấp, bệnh nhân cần nằm nghỉ tại giường trong vài ngày, sử dụng các thuốc giảm đau như paracetamol, thuốc kháng viêm non – steroid như ibuprofen, celebrex, thuốc tăng cường sụn khớp như glucosamin sulfat… (Uống thuốc sau khi ăn và uống với nhiều nước để tránh tác dụng phụ trên đường tiêu hóa). Có thể massage, bấm huyệt nhẽ nhõm vùng cột sống bị thương tổn phối hợp vật lý trị liệu như  đắp paraffin, hồng ngoại, túi chườm… Khi đi lại, cần sử dụng dụng cụ trợ giúp như gậy, khung chống, đai lưng. Khi đau nhiều mà chưa có điều kiện đi khám bác sĩ thì nên nghỉ ngơi tại giường, giới hạn vận động nặng, mát xa, sử dụng kem bôi thuốc kháng viêm non-steroid hoặc uống thuốc giảm đau như paracetamol. Khi cơn đau đã giảm, có thể tập thể dục nhẹ nhàng. Khi đi khám thầy thuốc và đã có chỉ định chữa trị thì nên kiên trì và chuyên cần uống thuốc. Bệnh nhân cần xác định đây là bệnh kinh niên và phải chữa trị lâu dài.
     Hạn chế các hệ quả của bệnh THCS
Cần phòng bệnh THCS ngay từ khi còn nhỏ. Ăn nhiều thực phẩm giàu các chất chống oxy hóa như vitamin C và E có nhiều trong các dạng rau, quả. Người cao tuổi nên uống bổ sung vitamin D và canxi hằng ngày để cột sống chắc khỏe. Luôn giữ dáng điệu đúng ngay cả khi nằm ngủ, ngồi, đứng. Tập thể dục thẳng tính giúp tăng cường sức mạnh cơ bắp, giúp cho sụn khớp mở mang. Để ngừa THCS thắt lưng, có thể tập một số động tác các cơ vùng lưng dưới như tập nghiêng xương chậu, tập cơ bụng, tập khối cơ cạnh sống. Có thể đi bộ, tập thái cực quyền, khi ngủ không nên kê gối quá cao. Khi đã bị thoái hóa đốt sống thì tốt nhất là tuân các chế độ điều trị do bác sĩ chuyên khoa thăm khám và chỉ định.

Chữa trị và phòng tránh căn bệnh thoái hóa đốt sống

Thoái hóa xương đốt sống là bệnh lý thường gặp ở độ tuổi trung niên. Thế nhưng bây giờ, nhiều giới trẻ có thói quen hoạt động, làm việc không khoa học cũng sớm mắc các căn bệnh về cột sống.

dau-lung-o-phu-nu

Các nghiên cứu cho thấy cột sống được xem như một cột trụ chống đỡ sức nặng của trọng lượng thân. Cột sống bao gồm nhiều đốt xương sống riêng lẻ nhờ hệ thống dây chằng và cơ kết nối chúng lại thành một trục. Dọc theo chiều dài cột sống ở phía sau có chứa tủy sống và dây tâm thần đi từ trên não xuống. Khi có một căn do nào đó làm đổi thay cấu trúc này thường gây lên bệnh về cột sống.

Theo các thầy thuốc, vị trí thoái hóa đốt sống bao gồm: Cổ, lưng, lưng dưới. Lý do phổ biến là do lão hóa thân thể, bởi vậy, bệnh thường xuất hiện ở tuổi 35, 40 trở lên.

Ảnh minh họa

PGS.TS Nguyễn Văn Thạch, Chủ nhiệm khoa giải phẫu cột sống, PGĐ Bệnh viện Việt Đức cho biết: “bệnh lý cột sống thường hay gặp nhất là thoái hóa đốt sống. Thoái hóa đốt sống có nghĩa các đốt sống mọc gai, khi bị bệnh này người bệnh chỉ cảm thấy đau lưng mà không có áp chế lên rễ tâm thần. Trường hợp hay gặp tiếp theo cũng do vôi hóa cột sống là bệnh trượt đốt sống, khác thường trượt đốt sống thường hay xảy ra ở nữ giới”.

Để nhận biết bệnh thoái hóa xương đốt sống, có thể căn cứ vào một số triệu chứng điển hình sau: Cơn đau tại các vùng cổ, lưng dưới, gáy xuất hiện liên tục, giai giẳng, gây giới hạn cử động của cột sống, hay đau tăng khi cử động, dáng đi không bình thường, cong vẹo. Hơn nữa, cơn đau lằng nhằng sẽ khiến người bệnh mệt trong người vì mất ăn, mất ngủ, sức làm việc giảm hạ…

PGS.TS Nguyễn Văn Thạch cho biết thêm: “Khi xuất hiện các triệu chứng chèn ép tâm thần, đau chân hoặc tê chân, người bệnh đi bộ không đi xa được… Bệnh nhân sẽ phải mổ và nắn chỉnh. Về liệu trình điều trị, một mặt là chống thoái hóa bằng các thuốc chống viêm và dị ứng; làm giãn cơ bằng thuốc giãn cơ hoặc kéo giãn bằng cách thức vật lý hoặc bằng phục hồi chức năng để làm mềm cơ. Ngoài thuốc giảm quá trình thoái hóa, hiện nay còn có thuốc làm bình phục mặt sụn, do khi mắc phải bệnh tất thảy mặt xốp của sụn bị rỗ và thoái hóa dần tùy theo mức độ và giai đoạn”.

Các thầy thuốc khuyến cáo trong chữa trị bệnh thoái hóa cột sống, bệnh nhân cần kỳ lạ chú tâm đến chế độ sinh hoạt, làm việc và sử dụng thuốc hoặc sản phẩm bổ sung. Khi bị những cơn đau hành hạ nên nằm nghỉ, thả lỏng người trên giường cứng. Với các cơn đau cấp tính, cần massage, chườm nóng để làm giảm cơn đau. Khi đã từng bị đau nhức ở lưng do thoái hóa xương cột sống một lần, lại càng phải gìn giữ, không để tái phát khiến bệnh tình nguy hiểm hơn.

Để phòng vôi hóa cột sống người cần lao chân tay nên nhớ không mang vác quá sức, không nhấc vật quá nặng, tránh những động tác các hoạt động không đúng khi bưng, bê, vác, đẩy… tránh thương tổn cột sống. Bên cạnh đó, việc tập thể dục thường xuyên, vừa sức cũng đem lại ích lợi to lớn cho xương khớp.