Các cách không phức tạp để phòng ngừa thoái hóa cột sống cổ

Biểu hiện cơ bản của bệnh thoái hóa cột sống cổ là đau mỏi vùng cổ, bả vai, đau lan sang cánh tay. Có những bệnh nhân đau kéo đạt cực khoái đầu, hốc mắt làm hoa mắt chóng mặt ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống cũng như sinh hoạt.

thoai-hoa-dot-song-co-dau-dau

Thoái hóa cột sống cổ đa phần là do tủy sống của xương cổ hoặc dây tâm thần bị áp chế khiến cho các bộ phận kết hợp với thần kinh đau đớn, tê liệt. Nếu đau nhức do thoái hóa đốt sống cổ tạo ra, khi ấn vào vùng đau nhức không cảm thấy đau. Trong cuộc sống thường ngày, chúng ta đều có biện pháp phòng.

Luyện tập cơ cổ

Đây là cách thức có hiệu quả nhất để ngừa bệnh thoái hóa vùng cột sống cổ. Thao tác chính xác: đặt 2 tay ở phía sau não, đầu dồn sức về phía sau, hai tay lại dùng lực “chống lại” đẩy về phía trước, duy trì phong thái từ 3-5 phút, mỗi lần làm 30 -50 lần, mỗi ngày 2 lần.

Cân đối dinh dưỡng

Bữa ăn của người bị thoái hóa cột sống cổ nên có canxi, protein, vitamin B, vitamin C và vitamin E làm thành phần chính, đặc biệt là cá, xương đuôi lợn, đỗ vàng, đỗ đen hàm chứa nhiều protein song song ăn nhiều mướp đắng, cây sắn dây.

Lựa chọn gối dễ định hình

Nên chọn loại gối dễ định hình đồng thời khi ngủ đặt gối ở sau ót chỗ đốt xương cổ.

Không chỉ thế phải bảo đảm có giấc ngủ đầy đủ.

Cẩn thận động tác quay vòng đầu, cổ

Không ít người thích tập lắc vòng đầu và cổ để thư giãn phần cổ, cho rằng làm như vậy có thể phòng thoái hóa cột sống cổ. Chuyên gia khuyến cáo, quay vòng đầu, cổ có thể giảm nhẹ sự mỏi mệt của cơ bắp vùng cổ, nhưng những người có đĩa đốt sống cổ trồi ra, thoái hóa cột sống cổ không nên tập. Quay vòng đầu, cổ quá độ có năng khiếu làm nặng hơn bệnh thoái hóa đốt sống cổ, người già tốt nhất không nên tập lắc, quay cổ.

Bài viết tham khảo:

=> Biểu hiện thoái hóa đốt sống cổ và những điều cần biết

Cách chữa bệnh thoái hóa đốt sống ở người nhiều tuổi

Thoái hóa cột sống (THCS) là một bệnh rất phổ quát, gặp cả ở nam và phụ nữ, nhưng khác thường hay gặp ở những cá nhân lớn tuổi. Là tổn thương mãn tính dạng thoái hóa của các thân đốt sống và đĩa đệm nằm giữa các đốt sống cùng các dây chằng cột sống. Nếu để lâu không được lưu tâm chữa trị có thể để lại các biến chứng đáng tiếc như đau, yếu, tê bì tứ chi, teo cơ, đi lại hóc búa hoặc liệt các chi không cử động được.

benh-thoai-hoa-cot-song

     Đoạn cột sống hay bị thoái hóa nhất là cột sống cổ và cột sống dây lưng – là những vùng linh hoạt nhất của cột sống, nhưng hay phải chịu tải trọng và phải vận động nhiều nhất. Đĩa đệm nằm giữa hai thân đốt sống bị thương tổn trước tiên. Từ độ tuổi ngoài 30, đĩa đệm bắt đầu bị thoái hóa, nhân nhày sẽ bị mất nước, vòng sợi xung quanh nhân nhày bị rách, đĩa đệm bị thoát vị, xẹp xuống, có thể thoát vị ra phía sau thân đốt sống, gây đè nén tâm thần, gây đau và ảnh hưởng nghiêm trọng đến đi lại cũng như sinh hoạt hàng ngày của người bệnh. Mâm đốt sống bị xơ, rìa mâm sống mọc ra các gai cột sống. Cơ cạnh cột sống cũng bị co cứng, dây chằng cạnh cột sống cũng bị co kéo quá nhiều, làm cho cột sống bị biến dạng, thường bị vẹo về một phía.
Lý do chính của vôi hóa cột sống
nguyên cớ chính THCS là do tuổi tác; vả lại còn do chấn thương như sau ngã, tai nạn và do nghề phải sử dụng nhiều cột sống như mang vác, bưng bê, nhấc xách các đồ vật; do thiếu dinh dưỡng hoặc một số bệnh cột sống mắc phải như viêm đốt sống đĩa đệm, đau tâm thần tọa, quái đản cột sống… Thêm nữa, những cá nhân bị thừa cân, đái tháo đường, suy giáp, cường cận giáp, gút cũng dễ mắc THCS sớm. Một số nhân tố khiến quá trình thoái hóa khớp xảy ra nhanh hơn là di truyền (bố mẹ có người bị thoái hóa khớp); dinh dưỡng (ăn uống không chất dinh dưỡng để xây dựng khung xương khớp hoàn chỉnh); cần lao vất vả từ bé, mang vác vật nặng, tập các loại thể thao nặng làm tăng trọng tải lên khớp và là nguyên nhân gây ra khớp bị thoái hóa sớm; thiếu vận động kéo dài như đứng quá lâu, ngồi nhiều không kể xiết hoặc luôn phải làm việc ở một phong độ gò bó cũng là nguyên tố nguy cơ gây THCS.
     Đối với vôi hóa xương đốt sống lưng dưới, có 3 thể lâm sàng lệ thuộc vào mức độ thương tổn của đĩa đệm:
Thể thứ nhất là đau ê ẩm vùng lưng cấp tính. Đau xuất hiện sau một động tác mạnh, đột ngột và trái phong thái. Người bệnh có tác phong chống đau như lòm khòm, trệch cột sống. Đau có thể khỏi dần sau 1 – 2 tuần.
Thể thứ hai là đau thắt lưng mạn tính , thường đau âm ỉ vùng dây lưng, hay bị tái phát do đĩa xương sống thoái hóa nhiều, sức đàn hồi của đĩa đệm kém, giảm năng lực chịu lực, có phần nhô ra phía sau kích thích các nhánh tâm thần.
Thể thứ ba là đau thắt lưng kết hợp với đau tâm thần tọa một hay hai bên. Bệnh nhân đau cột sống dây lưng, lan xuống mông, mặt sau ngoài đùi, khoeo, cẳng chân, có thể lan xuống tận gót chân hay các ngón chân. Nếu bị thoái hóa cột sống cổ thì đau đốn ở vùng cổ gáy. Đau có thể lan lên phía sau đầu hay thậm chí đau phía hốc mắt (bệnh nhân có thể thấy nuốt khó, thường được hay chẩn đoán nhầm là loạn cảm họng). Khi có dấu hiệu chèn ép rễ tâm thần cánh tay thì thấy đau đốt sống cổ lan xuống vai, tay. Nếu để lâu không được chú ý chữa trị có thể để lại các biến chứng đáng tiếc như đau, yếu, tê buốt, teo cơ tay, do tổn thương các rễ tâm thần cổ chi phối cánh tay. Một vài người bệnh có thể bị liệt khi bị chèn ép tủy cổ. Cảm giác khó chịu khiến người bệnh mất ăn mất ngủ, gầy sút và có tâm lý buồn chán, ảnh hưởng lớn đến cuộc sống và công việc.

 Cần làm gì khi bị THCS?
Khi đau thắt lưng cấp, bệnh nhân cần nằm nghỉ tại giường trong vài ngày, sử dụng các thuốc giảm đau như paracetamol, thuốc kháng viêm non – steroid như ibuprofen, celebrex, thuốc tăng cường sụn khớp như glucosamin sulfat… (Uống thuốc sau khi ăn và uống với nhiều nước để tránh tác dụng phụ trên đường tiêu hóa). Có thể massage, bấm huyệt nhẽ nhõm vùng cột sống bị thương tổn phối hợp vật lý trị liệu như  đắp paraffin, hồng ngoại, túi chườm… Khi đi lại, cần sử dụng dụng cụ trợ giúp như gậy, khung chống, đai lưng. Khi đau nhiều mà chưa có điều kiện đi khám bác sĩ thì nên nghỉ ngơi tại giường, giới hạn vận động nặng, mát xa, sử dụng kem bôi thuốc kháng viêm non-steroid hoặc uống thuốc giảm đau như paracetamol. Khi cơn đau đã giảm, có thể tập thể dục nhẹ nhàng. Khi đi khám thầy thuốc và đã có chỉ định chữa trị thì nên kiên trì và chuyên cần uống thuốc. Bệnh nhân cần xác định đây là bệnh kinh niên và phải chữa trị lâu dài.
     Hạn chế các hệ quả của bệnh THCS
Cần phòng bệnh THCS ngay từ khi còn nhỏ. Ăn nhiều thực phẩm giàu các chất chống oxy hóa như vitamin C và E có nhiều trong các dạng rau, quả. Người cao tuổi nên uống bổ sung vitamin D và canxi hằng ngày để cột sống chắc khỏe. Luôn giữ dáng điệu đúng ngay cả khi nằm ngủ, ngồi, đứng. Tập thể dục thẳng tính giúp tăng cường sức mạnh cơ bắp, giúp cho sụn khớp mở mang. Để ngừa THCS thắt lưng, có thể tập một số động tác các cơ vùng lưng dưới như tập nghiêng xương chậu, tập cơ bụng, tập khối cơ cạnh sống. Có thể đi bộ, tập thái cực quyền, khi ngủ không nên kê gối quá cao. Khi đã bị thoái hóa đốt sống thì tốt nhất là tuân các chế độ điều trị do bác sĩ chuyên khoa thăm khám và chỉ định.

Chữa trị và phòng tránh căn bệnh thoái hóa đốt sống

Thoái hóa xương đốt sống là bệnh lý thường gặp ở độ tuổi trung niên. Thế nhưng bây giờ, nhiều giới trẻ có thói quen hoạt động, làm việc không khoa học cũng sớm mắc các căn bệnh về cột sống.

dau-lung-o-phu-nu

Các nghiên cứu cho thấy cột sống được xem như một cột trụ chống đỡ sức nặng của trọng lượng thân. Cột sống bao gồm nhiều đốt xương sống riêng lẻ nhờ hệ thống dây chằng và cơ kết nối chúng lại thành một trục. Dọc theo chiều dài cột sống ở phía sau có chứa tủy sống và dây tâm thần đi từ trên não xuống. Khi có một căn do nào đó làm đổi thay cấu trúc này thường gây lên bệnh về cột sống.

Theo các thầy thuốc, vị trí thoái hóa đốt sống bao gồm: Cổ, lưng, lưng dưới. Lý do phổ biến là do lão hóa thân thể, bởi vậy, bệnh thường xuất hiện ở tuổi 35, 40 trở lên.

Ảnh minh họa

PGS.TS Nguyễn Văn Thạch, Chủ nhiệm khoa giải phẫu cột sống, PGĐ Bệnh viện Việt Đức cho biết: “bệnh lý cột sống thường hay gặp nhất là thoái hóa đốt sống. Thoái hóa đốt sống có nghĩa các đốt sống mọc gai, khi bị bệnh này người bệnh chỉ cảm thấy đau lưng mà không có áp chế lên rễ tâm thần. Trường hợp hay gặp tiếp theo cũng do vôi hóa cột sống là bệnh trượt đốt sống, khác thường trượt đốt sống thường hay xảy ra ở nữ giới”.

Để nhận biết bệnh thoái hóa xương đốt sống, có thể căn cứ vào một số triệu chứng điển hình sau: Cơn đau tại các vùng cổ, lưng dưới, gáy xuất hiện liên tục, giai giẳng, gây giới hạn cử động của cột sống, hay đau tăng khi cử động, dáng đi không bình thường, cong vẹo. Hơn nữa, cơn đau lằng nhằng sẽ khiến người bệnh mệt trong người vì mất ăn, mất ngủ, sức làm việc giảm hạ…

PGS.TS Nguyễn Văn Thạch cho biết thêm: “Khi xuất hiện các triệu chứng chèn ép tâm thần, đau chân hoặc tê chân, người bệnh đi bộ không đi xa được… Bệnh nhân sẽ phải mổ và nắn chỉnh. Về liệu trình điều trị, một mặt là chống thoái hóa bằng các thuốc chống viêm và dị ứng; làm giãn cơ bằng thuốc giãn cơ hoặc kéo giãn bằng cách thức vật lý hoặc bằng phục hồi chức năng để làm mềm cơ. Ngoài thuốc giảm quá trình thoái hóa, hiện nay còn có thuốc làm bình phục mặt sụn, do khi mắc phải bệnh tất thảy mặt xốp của sụn bị rỗ và thoái hóa dần tùy theo mức độ và giai đoạn”.

Các thầy thuốc khuyến cáo trong chữa trị bệnh thoái hóa cột sống, bệnh nhân cần kỳ lạ chú tâm đến chế độ sinh hoạt, làm việc và sử dụng thuốc hoặc sản phẩm bổ sung. Khi bị những cơn đau hành hạ nên nằm nghỉ, thả lỏng người trên giường cứng. Với các cơn đau cấp tính, cần massage, chườm nóng để làm giảm cơn đau. Khi đã từng bị đau nhức ở lưng do thoái hóa xương cột sống một lần, lại càng phải gìn giữ, không để tái phát khiến bệnh tình nguy hiểm hơn.

Để phòng vôi hóa cột sống người cần lao chân tay nên nhớ không mang vác quá sức, không nhấc vật quá nặng, tránh những động tác các hoạt động không đúng khi bưng, bê, vác, đẩy… tránh thương tổn cột sống. Bên cạnh đó, việc tập thể dục thường xuyên, vừa sức cũng đem lại ích lợi to lớn cho xương khớp.

Bệnh thoái hóa cột sống gây nên đau ê ẩm vùng lưng

Cột sống là khung đỡ của tất cả cơ thể. Theo năm tháng, do ảnh hưởng từ môi trường, chế độ ăn uống, phong thái vận động, sinh hoạt, tập luyện và chịu sức nặng thân thể mà bị yếu đi, lão hoá và sức nâng đỡ kém.

thoai-hoa-dot-song-co

Và giả như con người ta, ai cũng được sinh ra, lớn lên, già nua đi thì thoái hoá cột sống cũng là dĩ nhiên theo tuổi tác và năm tháng. Quan yếu là phải biết sinh hoạt, luyện tập ra sao để hạn chế tối đa những hệ quả do bệnh để lại.

Những yếu tố nào đã đẩy nhanh quá trình thoái hoá cột sống của con người?

– Điều kiện sống hóc búa, ăn uống không đầy đủ.

– Làm việc, lao động nặng quá sớm và quá sức. Ví dụ như mang vác, gồng gánh nặng từ lúc 12, 13 tuổi, khi mà khung xương còn đang trong tuổi phát triển, chưa định hình, hoàn thiện.

– Tập luyện thể dục, thể thao phản khoa học.

– Liên tục mang, vác, đẩy, kéo các vật nặng không đúng phong độ.

– Ngồi quá nhiều hoặc luôn luôn làm việc ở một tư thế ít biến hóa.

– Trọng lượng quá mức cho phép khiến cột sống luôn phải gắng đỡ thân.

– Thông thường, bệnh xuất hiện ở người có tuổi từ 35, 40 trở lên. Hàm lượng bị thoái hoá cột sống ở nam và nữ là gần như nhau mặc dù nguyên nhân là tương đối khác nhau ở hai giới. Nếu như ở đàn ông đa số được gây ra bởi lao động nặng, chơi thể thao quá độ, thì phụ nữ là do thiếu hụt canxi, hệ quả của việc mang thai và sinh nở mà không được bù đắp kịp thời và đầy đủ.

Biểu hiện của thoái hoá cột sống

– Biểu hiện rõ như ban ngày nhất là những cơn đau nhức ở lưng xuất hiện đều đặn, cảm giác khó chịu, bức bối trong thân thể, dáng đi khác thường, vẹo vọ hoặc lưng còng xuống… Nếu gặp phải những hiện tượng như thế, có thể bạn đã bị thoái hoá cột sống.
– Nếu vậy đau nhức ở lưng do bị thận hoặc một vài bệnh bất bình thường diễn ra theo cơn, dữ dội, thì đau lưng do thoái hoá cột sống lại thường âm ỉ, rả rích ngày qua ngày. Đau chủ yếu ở vùng thắt lưng và cổ, gáy. Cảm giác khó chịu kèm theo khiến bạn mất ăn, mất ngủ, gầy rộc đi, sức làm việc giảm hạ và ảnh hưởng đến sinh hoạt chung của cả mọi người xung quanh.
– Đôi khi có những cơn đau cấp tính khiến bạn cảm thấy nhói buốt, đau cả sang những vùng khác như vai, thần kinh toạ, đau hông và đùi đến mức chẳng thể đi lại lâu được.

Khống chế những cơn đau lưng và khó chịu do thoái hoá cột sống bằng cách nào?

– Có nhiều phương pháp được dùng hiện giờ tại các bệnh viện là: sử dụng thuốc, thuỷ châm, châm cứu, kéo giãn cột sống, vật lý trị liệu v.V… Toàn bộ các cách thức này đều phải được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và chỉ định thực hiện.

– Khi ở nhà, nếu bị đau ê ẩm vùng lưng, bạn nên tức khắc nằm nghỉ, thư giãn. Nhưng cũng không được nằm quá lâu khiến huyết khó lưu thông, tăng cảm giác mệt mỏi. Chỉ cần có cảm giác đỡ đau là bạn đã phải đi lại chút đỉnh. Nói tóm lại, người bị thoái hoá cột sống không nên ngồi một chỗ mà nên hoạt động nhẹ nhàng, tập thể dục vừa phải.

– Chườm nóng và massage được coi là biện pháp hữu hiệu tức thời. Tuy vậy, có một thiếu sót lớn là khi bị đau ê ẩm vùng lưng, ta thường bóp dầu nóng, mật gấu và rượu. Làm như thế sẽ khiến vùng bị đau có phản ứng co cơ, khiến cơn đau càng nặng nề hơn hơn.

– Khi đã có cảm giác khá hơn, bạn hãy bơi lội một ít. Theo các bác sĩ thì bơi lội chính là môn thể thao phù hợp nhất để chữa đau ê ẩm vùng lưng, đặc biệt với các cơn đau cấp thì việc bơi trong bể nước ấm sẽ rất có hiệu quả.

– Khi đã từng bị đau nhức ở lưng do thoái hoá cột sống một lần thì nên giữ gìn, không để tái phát. Vì nếu những cơn đau lặp đi lặp lại sẽ càng ngày càng xấu thêm. Đến một lúc nào đó, bạn chỉ cần đi, đứng, sinh hoạt trong phong thái hơi bất bình thường là đã bị đau ê ẩm vùng lưng buốt nhói dữ dội.

– Cần ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng và phải kiêng rượu, bia.

Phòng bệnh từ khi còn nhỏ và ngay trong phương pháp sinh hoạt hàng ngày

– Các bậc làm cha, làm mẹ cần quan tâm đến trẻ em trong việc ăn uống sao cho đủ chất, học tập và thể thao đúng mức. Hiện tại, những nhân tố dễ dẫn đến thoái hoá cột sống sau này nếu không để ý từ khi còn bé là: trẻ có thể ngồi hàng giờ chơi games trước màn hình vi tính, xem tivi quá nhiều, ăn uống vô độ dẫn đến béo phì v.V…

– Với những người cần lao trí tuệ, cứ ngồi làm việc khoảng 1 – 2 tiếng phải đứng dậy đi lại, tập một số động tác có lợi cho lưng.

– Với người lao động tuỳ thuộc, chú tâm không mang vác quá sức. Với những vật quá nặng, không bao giờ được đứng cúi lưng để nhấc vật lên mà phải ngồi xổm xuống, nâng vật lên dần dần.

– Tập thể dục đều đặn, liên tục. Tập Thái cực quyền, bơi lội là rất tốt để phòng ngừa đau nhức ở lưng do thoái hoá cột sống.

– Với nữ giới mang thai, việc luyện tập đúng phương pháp lại càng cấp thiết để giúp cho cột sống thêm dẻo dai, tránh đau do phải đỡ thêm một phần trọng lượng lớn nữa ngoài thân thể của chính người mẹ.

Chữa trị hiệu quả bệnh gai cột sống nhờ dùng hạt đười ươi

Dùng 20 hạt đười ươi (mua ở tiệm thuốc Bắc) ngâm trong nước đun sôi để nguội, sau đó bóc bỏ vỏ, lấy thịt của hạt pha với nước, thêm chút đường uống như nước đái khát.

hat duoi uoi tri gai cot song

Bệnh gai cột sống là gì?

Khi khối thoát vị lồi ra, sẽ kéo theo màng xương cạnh nó và lâu ngày xương sẽ mọc ra theo, tạo thành những vành xương mà trên phim X-quang ta nhìn thấy như những cái gai nên gọi là “gai” cột sống. Nếu khối thoát vị đĩa cột sống gây đau tê hay yếu liệt, khi đi khám bệnh, các thầy thuốc sẽ giải quyết nó trước khi “gai” hình thành. Các khối thoát vị không gây biểu hiện gì (thường thì do chúng không gây áp chế vào tâm thần) nên mới có đủ thời gian để tạo lên những cái “gai”. Vì vậy bạn chớ vội lo sợ khi biết mình có “gai” cột sống. Chỉ có rất ít những “gai” cần phải “nhổ” bỏ. Ngoài ra, mấu gai là tên gọi một bộ phận của cột sống, không can dự gì đến loại “gai” mà chúng ta đang nhắc đến.

Kinh nghiệm điều trị bằng hạt đười ươi

Bạn của tôi bị bệnh gai cột sống, đau đớn lắm. Tình cờ một hôm có một người bạn chỉ cho một liều thuốc gia truyền, uống trong vòng hai tuần lễ hết bệnh hoàn toàn.

Bạn mua hạt đười ươi ở tiệm thuốc Bắc, chọn những hạt còn mẩy và màu vàng vàng, giống như màu hạt dẻ, không sử dụng hạt đã có xỉn màu hoặc đen. Sau đó đun nước sôi để nguội dần đến khi còn nóng âm ấm thì bỏ 20 hạt này vào ngâm trong khoảng 2 tiếng đồng hồ.

Khi hạt đã mềm lấy ra bóc bỏ, bỏ hạt, bỏ những gân sơ, chỉ lấy phần cơm đười ươi giống như cùi trái nhãn. Bỏ phần cơm đười ươi vào ly, pha chút đường, uống làm 3 lần trong một ngày, vừa uống nước vừa ăn hết cái.

Bạn tôi đã uống như thế trong 2 tuần lễ và bệnh gai cột sống sống đã khỏi hoàn toàn.

Chúc các bạn thực hành thành công và bình phục!!!

Hỏi đáp về nguyên do triệu chứng chữa trị gai xương

Tôi bị gai đôi cột sống đã 2 năm, chữa trị bằng cách thức bấm huyệt nhưng không đỡ. Bệnh của tôi có thể phẫu thuật được không và có khỏi hoàn toàn?

gai-cot-song-lung

Trả lời:

Gai xương là sự phát triển thêm ra của xương đốt sống, đĩa sụn hoặc dây chằng quanh khớp. Có 3 duyên do dẫn đến bệnh lý này: viêm khớp cột sống kinh niên, sự lắng đọng canxi ở các dây chằng hoặc gân tiếp xúc với đốt sống, kết cục là tiền sử bị chấn thương làm hư hại xương hoặc khớp ở cột sống.

Chiều dài của các gai không lớn và chỉ mọc ở mặt trước, hoặc mặt bên của cột sống, ít khi mọc ở phía sau, việc gây áp lực của gai lên các bộ phận khác không nhiều, thành thử, đa phần những người bị gai đôi cột sống sẽ không gặp chướng ngại trong sinh hoạt và việc phẫu thuật cắt bỏ gai là không cần thiết. Phẫu thuật gai đôi cột sống chỉ được chỉ định trong các trường hợp gai quá lớn làm hẹp ống tủy hoặc chèn rễ tâm thần cột sống. Thế nhưng, việc giải phẫu cũng không có khả năng triệt tiêu bệnh hoàn toàn, vị gai có thể mọc lại.

Đối với bệnh gai cột sống, cách thức điều hiệp nhất vẫn là châm cứu, vật lý trị liệu, liên quan cột sống để tăng sự hoạt động các cơ khớp… Cùng với phương pháp trên, bệnh nhân nên chuyên cần tập TDTT như đi bộ, bơi lội aerobic, yoga; tránh lực mạnh tác động lên cột sống và bổ sung thực phẩm giàu canxi.

Gai cột sống là bệnh gì?

Gai cột sống là một căn bệnh thoái hóa cột sống, trong đó xuất hiện các phần xương mọc ra (gai cột sống) phía ngoài và hai bên của cột sống. Đó chính là sự mở mang thêm ra của xương trên thân đốt sống, đĩa sụn, dây chằng quanh khớp do viêm khớp cột sống mạn tính , chấn thương hay sự lắng đọng can-xi ở các dây chằng, gân xúc tiếp với đốt sống. Gai xương hay gặp ở nam và tăng theo độ tuổi.

Gai cột sống chính là các mỏm xương hoặc điểm lồi lồi ra tại các khớp. Chúng thường được hình thành do sự thương tổn bề mặt của khớp và ngăn cản cử động của xương, đồng thời tạo ra đau đớn ở các chừng độ trái ngược. Nhìn chung, bất cứ phần nào của cột sống cũng có thể bị ảnh hưởng bởi bệnh gai xương, nhưng thường ngày khu vực thắt lưng và cổ hay mắc chứng bệnh này nhất. Các thuật ngữ như gai vùng cột sống cổ (Cervical Spondylosis), gai đốt sống ngực (Thoratic Spondylosis) và gai đốt sống dây lưng (Lumbar Spondylosis) được sử dụng ứng với đĩa phương mắc phải.

Vị trí thường mọc gai là mặt trước và bên của cột sống, hiếm khi mọc ở phía sau nên ít áp chế vào tủy và rễ thần kinh. Gai xương khiến bệnh nhân rất khó chịu, nhất là cảm giác đau ở vùng thắt lưng, đau vai hoặc cổ do gai xúc tiếp với dây thần kinh, các xương đốt sống khi vận động, đau lan xuống cánh tay, tê chân tay, có khi làm giới hạn vận động.

Làm sao lại bị gai xương?

Nguyên do tạo ra bệnh gai xương bắt nguồn từ phần đĩa tròn từ sụn nằm giữa hai đốt sống, khi nó gặp vấn đề. Xương sống lưng và cổ là nơi chịu ảnh hưởng nhiều nhất của các động tác đi đứng, khiêng nặng, cúi lên cúi xưống. Nó có thiên hướng bị thoái hóa theo tuổi tác. Khi đó, phần bao xơ này bị mất nước, nứt vỡ và xẹp đi. Kết quả là các đốt sống liền kề tiếp xúc trực tiếp với nhau và bắt đầu mòn dần do ma sát. Theo đó hình thành các gai xương, gây đau và cản trở vận động của khớp.

Các đốt xương sống tiếp giáp với nhau bằng những khớp xương nhỏ ở hai bên phía sau đốt sống. Lúc khớp xương bị thoái hoá, mât sụn bọc các đầu xương ở trong khớp bị hư hại, mòn và tróc ra, làm lộ xương ở dưới sụn. Khớp xương bị viêm (sưng và đau) lúc đứng, ngồi và cả lúc đi. Vì khớp cột sống bị viêm, các đĩa cột sống giữa các đốt sống cũng bị hư hại, cột sống không còn kiên cố như trước. Do đó, cột sống tìm cách tự ổn định bằng cách mọc ra những nhánh xương hay gai cột sống xung quanh những khớp xương sống lưng đó. Đồng thời, thân đốt xương sống mọc ra những nhánh như hệt.

Vả lại khi tuổi tác càng cao, thì tình trạng viêm khớp và chấn thương cũng là một trong những nguyên do tạo lên đau đốt sống. Ngoài ra còn có thể có tác hại do tai nạn, chấn thương, thừa cân cũng như tác dụng do nhân tố di truyền (có những cá nhân mang gien có công dụng làm cho đĩa xương sống của họ yếu hơn bình thường).

Theo một số thống kê thì có 3 căn nguyên chính dẫn đến gai xương:

  • Viêm khớp cột sống mạn tính : Quá trình viêm ảnh hưởng đến phần sụn đốt sống, lâu ngày phần sụn này bị hao ngót dần, khiến bề mặt trơn láng của nó trở thành thô ráp, sần và rút cục hai bề mặt xương tiếp xúc, cọ sát lên nhau. Đến thời gian này, thân sẽ có một quá trật tự căn chỉnh để khắc phục hiện tượng trên, nhưng kết quả của quá trình chỉnh sửa lại là sự hình thành gai xương.
  • Sự lắng đọng canxi ở các dây chằng, gân tiếp xúc với đốt sống: Trường hợp này thường gặp trong vôi hóa cột sống ở người nhiều tuổi, đó là sự lắng đọng canxi dưới dạngcalcipyrophosphat. Sự thoái hóa xương cột sống có thể xảy ra ở một trong các thành phần cấu tạo của cột sống: xương đốt sống, đĩa sụn, các dây chằng bám quanh khớp. Quá trình thoái hóa làm mất nước (chiếm 80% trong sụn) và biến đổi một vài chất, làm sụn khớp dễ bị canxi hóa.
  • Chấn thương: Chấn thương làm hư hại xương hoặc khớp ở cột sống, và phản ứng của thân để tu sửa nơi bị thương tổn sẽ dẫn tới sự hình thành gai cột sống. Trong trường hợp này, gai cũng có thể hình thành từ sự lắng đọng canxi ở dây chằng đã dày lên do phản ứng viêm.

Kiến thức tổng quan chẩn đoán và điều trị bệnh gai xương

Gai cột sống là sự phát triển thêm ra của xương trên thân đốt sống, đĩa sụn hay dây chằng quanh khớp. Nguy cơ mắc bệnh gai cột sống tăng theo độ tuổi và nam bị nhiều hơn nữ.

gai-cot-song-co

Có 3 nguyên do chính dẫn đến gai xương:
1. Sự lắng đọng canxi ở các dây chằng đốt sống: Trường hợp này phổ biến trong thoái hóa cột sống ở người nhiều tuổi; đó là sự lắng đọng canxi dưới dạng calcipyrophosphat. Thoái hóa cột sống là một rối loạn có thể dẫn tới mất cấu trúc và chức năng thường nhật của cột sống. Sự thoái hóa có thể xảy ra ở một trong các thành phần cấu tạo của cột sống: xương đốt sống, đĩa sụn, các dây chằng bám quanh khớp. Quá trình thoái hóa làm mất nước (chiếm 80% trong sụn) và biến đổi một số chất, làm sụn khớp dễ bị canxi hóa. Viêm dây chằng đốt sống cũng là một căn do tạo lên gai cột sống do quá trình viêm tái phát nhiều lần làm xơ hóa và khép canxi ở gốc các dây chằng đốt sống nên trên phim x. Quang thấy có hình ảnh giống “gai”.
2. Chấn thương: Chấn thương làm hư hại xương hoặc khớp ở cột sống, và phản ứng của cơ thể để sửa chữa nơi bị tổn thương sẽ dẫn tới sự hình thành gai xương. Trong trường hợp này, gai cũng có thể hình thành từ sự lắng đọng canxi ở dây chằng đã dày lên do phản ứng viêm.
3. Viêm khớp đốt sống mạn tính : Quá trình viêm ảnh hưởng đến phần sụn đốt sống, lâu ngày phần sụn này bị hao mòn dần, khiến bề mặt trơn láng của nó trở thành thô ráp, sần sùi và sau cùng hai bề mặt xương xúc tiếp, cọ sát lên nhau. Đến lúc này, cơ thể sẽ có một quá trình tự căn chỉnh để khắc phục hiện tượng trên, nhưng thành quả của quá trình chỉnh sửa lại là sự hình thành gai xương. Do đó, có thể nói gai cột sống là một đáp ứng thiên nhiên của thân thể đối với phản ứng viêm.

Ngoài ra một số bệnh cột sống như viêm xương-khớp cột sống (spondylarthrite), bệnh viêm cứng cột sống (spondylarthrite ankylosante – bệnh “bamboo spine”) … cũng dẫn đến gai cột sống.
Như vậy “gai” là hình ảnh x.Quang, hậu quả của sự lắng đọng canxi ở bờ đốt sống hoặc ở dây chằng đốt sống do viêm hoặc sau chấn thương. Đó không phải là một “bệnh”.
Nhiều người vẫn nghĩ gai có thể mọc rất dài và đâm vào tủy hoặc các thành phần khác… Thật ra, gai thường chỉ có chiều dài vài milimet. Hầu hết gai xương xuất hiện ở mặt trước và bên, hiếm khi mọc ở phía sau, do đó ít đè nén vào tủy và rễ thần kinh.
Triệu chứng phổ biến khiến người bệnh phải đi khám là đau nhói lưng, đau vai hoặc cổ, lan xuống cánh tay, tê tay…, Có những thời điểm làm giới hạn hoạt động ở cổ, vai, thắt lưng. Khi chụp x. Quang cột sống người ta khai phá có “gai”. Thật ra đây là sự phát hiện bỗng nhiên vì người bệnh đau được gây ra bởi quá trình viêm, không phải do gai “đâm” gây đau như người ta vẫn nghĩ. Có nhiều trường hợp chụp x. Quang cột sống thấy có gai nhưng người ta không bị đau lưng, ngược lại có nhũng trường hợp người bệnh đau lưng nhưng khi chụp phim cột sống không thấy có gai.
Khi được bác sĩ chẩn đoán gai xương, một vài người bệnh thường nghĩ ngay đến việc mổ để cắt đi “cái gai” đáng ghét này! Nhưng thực quan không hề có chỉ định và không thể “mổ cắt gai xương”. Việc chữa trị bệnh “gai cột sống” (thực chất là điều trị đau ê ẩm vùng lưng) thường nghiêng về bảo tàng. Những thuốc thường sử dụng là nhóm giảm đau kháng viêm không steroid, nhóm giãn cơ. Có những lúc người ta dùng một số dụng cụ nâng đỡ như nẹp cổ… Để giảm hạ gánh nặng lên các đốt sống bị bệnh.
Các phương pháp chữa trị hỗ trợ gồm châm cứu, vật lý trị liệu (giúp giảm đau và tăng cử động ở một số cơ khớp bị ảnh hưởng), tập thể dục đều đặn. Cần tránh những môn nặng bắt cột sống phải chịu một trọng lượng lớn như đẩy tạ, nhảy cao… Nên tập các môn thể thao dưới nước như bơi lội, aerobic để giúp giảm sức nặng của cơ thể. Yoga cũng là một cách thức giúp giảm trọng lượng cơ thể lên phần đốt sống bệnh, song song làm thư giãn vùng cơ bị ảnh hưởng.
Người bệnh phải đảm bảo cân nặng cơ thể vừa phải, tránh tăng trọng nhiều vô kể. Về chế độ ăn, một vài nghiên cứu cho rằng nên thêm muối để giúp thân tái thu nạp một phần canxi vào máu.
Phẫu thuật được đặt ra khi có sự vôi hóa đại đa phần các dây chằng đốt sống làm hẹp ống tủy hoặc các lổ tiếp hợp ở cột sống, gây gây áp lực các rễ thần kinh. Dẫu vậy, không phải cứ lấy gai đi là bệnh sẽ hết vĩnh viễn vì gai cột sống có thể mọc lại ở cùng vị trí cũ.

Chữa bệnh gai cột sống thắt lưng

Bệnh gai cột sống thắt lưng thường gặp ở tuổi trung niên, bệnh thường gây đau nhức khi vận động mạnh hay sai tư thế chức năng. Đau lưng là một trong những triệu chứng cơ bản nhất của bệnh này. Tìm hiểu về bệnh gai cột sống thắt lưng giúp bạn điều trị bệnh hiệu quả hơn.

gai-cot-song-co

Bệnh gai cột sống thắt lưng

Gai cột sống thắt lưng hay thoái hóa cột sống thắt lưng với các triệu chứng đau nhức thắt lưng cần phải được xác định rõ bệnh lý chính là thoái hóa của đĩa đệm, còn thoái hóa các đốt sống thắt lưng biểu hiện với các gai xương chỉ là hệ quả. Chính tổn thương thoái hóa đĩa đệm là nguyên nhân gây đau vùng thắt lưng.

Người bị gai cột sống sẽ càm thấy đau khi hoạt động phần gai sẽ cọ xát với xương khác hoặc các phần mềm ở xung quanh như dây chằng, rễ dây thần kinh.

Gai cột sống thắt lưng với các triệu chứng đau nhức thắt lưng cần phải được xác định rõ bệnh lý chính là thoái hóa đĩa đệm. Chính tổn thương thoái hóa đĩa đệm là nguyên nhân chính gây đau vùng thắt lưng.

Khi lớp sụn đĩa đệm giữa các đốt sống bị mất hoặc giảm chức năng dẫn tới mâm đốt sống phải chịu lực quá tải, kết quả là hình thành các gai xương ngoài rìa thân đốt sống. Bệnh nhân bị gai cột sống thắt lưng thường có các biểu hiện đau nhức lan xuống chân, bệnh nặng có thể dẫn tới vẹo cột sống 1 bên, co rút cơ thắt lưng, làm giới hạn vận động.

Bình thường, sụn khớp được cấu tạo chủ yếu bởi collagen, nước và proteoglycan. Khi sụn của đĩa đệm bị thoái hóa, các tế bào sụn không còn hoặc chức năng suy giảm làm cho quá trình tái tạo lại sụn bị rối loạn, làm lực phân bổ trên thân đốt sống không đồng đều, khiến cho xương mâm đốt sống phải chịu tải cao hơn, dẫn đến hình thành các gai xương ở rìa ngoài thân đốt sống. Gai xương có hình thô và đậm đặc.