gai-cot-song-co

Kiến thức tổng quan chẩn đoán và điều trị bệnh gai xương

Gai cột sống là sự phát triển thêm ra của xương trên thân đốt sống, đĩa sụn hay dây chằng quanh khớp. Nguy cơ mắc bệnh gai cột sống tăng theo độ tuổi và nam bị nhiều hơn nữ.

gai-cot-song-co

Có 3 nguyên do chính dẫn đến gai xương:
1. Sự lắng đọng canxi ở các dây chằng đốt sống: Trường hợp này phổ biến trong thoái hóa cột sống ở người nhiều tuổi; đó là sự lắng đọng canxi dưới dạng calcipyrophosphat. Thoái hóa cột sống là một rối loạn có thể dẫn tới mất cấu trúc và chức năng thường nhật của cột sống. Sự thoái hóa có thể xảy ra ở một trong các thành phần cấu tạo của cột sống: xương đốt sống, đĩa sụn, các dây chằng bám quanh khớp. Quá trình thoái hóa làm mất nước (chiếm 80% trong sụn) và biến đổi một số chất, làm sụn khớp dễ bị canxi hóa. Viêm dây chằng đốt sống cũng là một căn do tạo lên gai cột sống do quá trình viêm tái phát nhiều lần làm xơ hóa và khép canxi ở gốc các dây chằng đốt sống nên trên phim x. Quang thấy có hình ảnh giống “gai”.
2. Chấn thương: Chấn thương làm hư hại xương hoặc khớp ở cột sống, và phản ứng của cơ thể để sửa chữa nơi bị tổn thương sẽ dẫn tới sự hình thành gai xương. Trong trường hợp này, gai cũng có thể hình thành từ sự lắng đọng canxi ở dây chằng đã dày lên do phản ứng viêm.
3. Viêm khớp đốt sống mạn tính : Quá trình viêm ảnh hưởng đến phần sụn đốt sống, lâu ngày phần sụn này bị hao mòn dần, khiến bề mặt trơn láng của nó trở thành thô ráp, sần sùi và sau cùng hai bề mặt xương xúc tiếp, cọ sát lên nhau. Đến lúc này, cơ thể sẽ có một quá trình tự căn chỉnh để khắc phục hiện tượng trên, nhưng thành quả của quá trình chỉnh sửa lại là sự hình thành gai xương. Do đó, có thể nói gai cột sống là một đáp ứng thiên nhiên của thân thể đối với phản ứng viêm.

Ngoài ra một số bệnh cột sống như viêm xương-khớp cột sống (spondylarthrite), bệnh viêm cứng cột sống (spondylarthrite ankylosante – bệnh “bamboo spine”) … cũng dẫn đến gai cột sống.
Như vậy “gai” là hình ảnh x.Quang, hậu quả của sự lắng đọng canxi ở bờ đốt sống hoặc ở dây chằng đốt sống do viêm hoặc sau chấn thương. Đó không phải là một “bệnh”.
Nhiều người vẫn nghĩ gai có thể mọc rất dài và đâm vào tủy hoặc các thành phần khác… Thật ra, gai thường chỉ có chiều dài vài milimet. Hầu hết gai xương xuất hiện ở mặt trước và bên, hiếm khi mọc ở phía sau, do đó ít đè nén vào tủy và rễ thần kinh.
Triệu chứng phổ biến khiến người bệnh phải đi khám là đau nhói lưng, đau vai hoặc cổ, lan xuống cánh tay, tê tay…, Có những thời điểm làm giới hạn hoạt động ở cổ, vai, thắt lưng. Khi chụp x. Quang cột sống người ta khai phá có “gai”. Thật ra đây là sự phát hiện bỗng nhiên vì người bệnh đau được gây ra bởi quá trình viêm, không phải do gai “đâm” gây đau như người ta vẫn nghĩ. Có nhiều trường hợp chụp x. Quang cột sống thấy có gai nhưng người ta không bị đau lưng, ngược lại có nhũng trường hợp người bệnh đau lưng nhưng khi chụp phim cột sống không thấy có gai.
Khi được bác sĩ chẩn đoán gai xương, một vài người bệnh thường nghĩ ngay đến việc mổ để cắt đi “cái gai” đáng ghét này! Nhưng thực quan không hề có chỉ định và không thể “mổ cắt gai xương”. Việc chữa trị bệnh “gai cột sống” (thực chất là điều trị đau ê ẩm vùng lưng) thường nghiêng về bảo tàng. Những thuốc thường sử dụng là nhóm giảm đau kháng viêm không steroid, nhóm giãn cơ. Có những lúc người ta dùng một số dụng cụ nâng đỡ như nẹp cổ… Để giảm hạ gánh nặng lên các đốt sống bị bệnh.
Các phương pháp chữa trị hỗ trợ gồm châm cứu, vật lý trị liệu (giúp giảm đau và tăng cử động ở một số cơ khớp bị ảnh hưởng), tập thể dục đều đặn. Cần tránh những môn nặng bắt cột sống phải chịu một trọng lượng lớn như đẩy tạ, nhảy cao… Nên tập các môn thể thao dưới nước như bơi lội, aerobic để giúp giảm sức nặng của cơ thể. Yoga cũng là một cách thức giúp giảm trọng lượng cơ thể lên phần đốt sống bệnh, song song làm thư giãn vùng cơ bị ảnh hưởng.
Người bệnh phải đảm bảo cân nặng cơ thể vừa phải, tránh tăng trọng nhiều vô kể. Về chế độ ăn, một vài nghiên cứu cho rằng nên thêm muối để giúp thân tái thu nạp một phần canxi vào máu.
Phẫu thuật được đặt ra khi có sự vôi hóa đại đa phần các dây chằng đốt sống làm hẹp ống tủy hoặc các lổ tiếp hợp ở cột sống, gây gây áp lực các rễ thần kinh. Dẫu vậy, không phải cứ lấy gai đi là bệnh sẽ hết vĩnh viễn vì gai cột sống có thể mọc lại ở cùng vị trí cũ.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *